[Câu chuyện về khớp háng -hành trình trở lại bước đi của bác sĩ Song Sang-ho] Cùng là phẫu thuật khớp háng... vì sao mục tiêu của bệnh nhân 50 tuổi và 80 tuổi lại khác nhau.
Giám đốc bệnh viện Wellton, Song Sang-hoHãy thử tưởng tượng một ngày, trong cùng một phòng mổ có hai bệnh nhân.Một người ngoài 50 tuổi. Sau nhiều năm chịu đựng đau khớp háng do hoại tử vô mạch chỏm xương đùi, người này đã quyết định phẫu thuật thay khớp nhân tạo. Mục tiêu của họ rất rõ ràng: không chỉ đi lại không đau, mà còn muốn leo núi trở lại, tập thể dục, và thực hiện chuyến du lịch đã trì hoãn từ lâu.Người còn lại ngoài 80 tuổi. Chỉ vài ngày trước vẫn còn sinh hoạt bình thường tại nhà, nhưng do bị ngã gãy cổ xương đùi nên được đưa vào phòng cấp cứu. Bệnh nhân này cũng sẽ trải qua phẫu thuật thay khớp háng nhân tạo.Tên gọi ca phẫu thuật giống nhau. Nhưng vấn đề mà hai ca phẫu thuật cần giải quyết lại không giống nhau.■ Bệnh nhân 50 tuổi: quan tâm 'dùng được bao lâu, dùng có tốt không'Phẫu thuật cho bệnh nhân trẻ, năng động phần lớn là phẫu thuật có kế hoạch. Bệnh nhân sẽ phải sống cùng khớp nhân tạo trong 20 năm tới, đôi khi lâu hơn. Vì vậy mục tiêu phẫu thuật cũng mang tính dài hạn: khớp nhân tạo sẽ bền được bao lâu, độ lệch tâm (offset) – yếu tố quyết định chiều dài chân và sức mạnh khớp háng – được phục hồi chính xác đến mức nào, sau phẫu thuật có thể đi lại và vận động tự nhiên đến đâu đều rất quan trọng. Thậm chí cần tính đến khả năng phải phẫu thuật lại trong tương lai xa.Với bệnh nhân này, thành công của ca mổ không đơn thuần là khớp nhân tạo nằm đúng vị trí trên phim X-quang. Ngay cả sau khi hết đau, họ vẫn cần có thể làm việc, du lịch, leo núi, trở về với cuộc sống mà mình mong muốn. Nói ngắn gọn, đây là ca phẫu thuật mà 'dùng được bao lâu, dùng có tốt không' là điều quan trọng nhất.■ Bệnh nhân 80 tuổi: quan tâm 'có thể đứng dậy nhanh đến mức nào'Ngược lại, với bệnh nhân cao tuổi bị gãy xương khớp háng, thứ tự ưu tiên lại khác.Gãy xương khớp háng không đơn thuần là vấn đề của một chiếc xương gãy. Kể từ thời điểm bệnh nhân cao tuổi đột ngột không thể đi lại và phải nằm trên giường, sức cơ suy giảm nhanh chóng, và hàng loạt vấn đề như viêm phổi, huyết khối, loét do tì đè, mê sảng có thể xảy ra liên tiếp. Vì vậy, trong điều trị gãy xương khớp háng ở người cao tuổi, 'có thể đứng dậy trở lại nhanh đến mức nào' quan trọng không kém việc phẫu thuật tốt.Đây cũng là lý do vì sao các hướng dẫn điều trị gãy xương khớp háng quốc tế khuyến nghị phẫu thuật ngay trong ngày nhập viện hoặc ngày hôm sau, đặt mục tiêu bệnh nhân có thể chịu trọng lượng không giới hạn ngay sau phẫu thuật, và khuyến nghị cho bệnh nhân vận động từ ngày hôm sau ca mổ nếu không có vấn đề đặc biệt.Do đó, trong phẫu thuật thay khớp nhân tạo cho bệnh nhân cao tuổi bị gãy xương, không thể chỉ nhìn vào vấn đề của vài chục năm sau. Cần đánh giá đồng thời: xương đã yếu có được cố định ổn định ngay sau phẫu thuật không, bệnh nhân có thể đứng bằng hai chân sớm nhất có thể không, có thể giảm thiểu gánh nặng do phẫu thuật trong khi tăng khả năng trở lại cuộc sống trước khi gãy xương hay không. Hướng dẫn quốc tế khuyến nghị sử dụng chuôi xương đùi loại xi măng khi thực hiện thay khớp nhân tạo do gãy cổ xương đùi cũng xuất phát từ việc cân nhắc chất lượng xương và vấn đề cố định ban đầu ở bệnh nhân cao tuổi.■ Quan trọng hơn tuổi tác là 'mục tiêu sống'Tuy nhiên, không nên hiểu đơn giản rằng 'trẻ thì phẫu thuật bền lâu, già thì phẫu thuật kết thúc nhanh'. Trong thực tế điều trị, bác sĩ xem xét nhiều yếu tố hơn là chỉ tuổi trên giấy tờ.Có những bệnh nhân dù đã 80 tuổi vẫn đi lại, du lịch và sống độc lập mỗi ngày, trong khi cũng có những bệnh nhân dù mới ngoài 60 tuổi nhưng chức năng cơ thể đã suy giảm đáng kể do nhiều bệnh mạn tính và loãng xương nặng.Cuối cùng, điều quan trọng không phải là xác định phương pháp phẫu thuật trước, mà là xác định mục tiêu phẫu thuật trước. Và mục tiêu này không chỉ được quyết định bởi tuổi tác, mà còn bởi tuổi thọ dự kiến, chất lượng xương, mức độ hoạt động, tình trạng toàn thân, khả năng đi lại trước khi gãy xương, và cuộc sống mà bệnh nhân mong muốn trong tương lai.Với bệnh nhân hoại tử vô mạch ở độ tuổi 50, cần suy nghĩ "sẽ sống 20, 30 năm tới như thế nào cùng với khớp nhân tạo này". Còn với bệnh nhân gãy xương ở độ tuổi 80, điều cần nghĩ đến trước tiên là "làm sao để giảm biến chứng và sớm nhất có thể rời khỏi giường bệnh, đứng vững bằng chính đôi chân của mình".Nếu không hiểu được sự khác biệt này, người ta sẽ áp dụng cùng một tiêu chuẩn cho mọi bệnh nhân. Bệnh nhân trẻ có thể không được cân nhắc đầy đủ về chức năng và độ bền lâu dài, còn bệnh nhân cao tuổi bị gãy xương có thể bỏ lỡ cơ hội quan trọng để vận động sớm.Một ca phẫu thuật tốt không phải là thực hiện cùng một cách cho mọi bệnh nhân. Đó là việc hiểu hoàn cảnh của bệnh nhân và khoảng thời gian họ sẽ sống tiếp theo, xác định mục tiêu quan trọng nhất đối với người đó, rồi lựa chọn ca phẫu thuật đạt được mục tiêu ấy một cách an toàn nhất.Với một người, thành công có thể là được leo núi trở lại. Với người khác, thành công có thể chỉ là tự mình đi vệ sinh và ngồi ăn cơm cùng gia đình.Hình dạng của thành công khác nhau ở mỗi người. Nhưng cuối cùng, đích đến của phẫu thuật thay khớp háng nhân tạo vẫn là một.Đó không phải là kết thúc khi bệnh nhân rời bàn mổ, mà là giúp họ bước trở lại vào chính cuộc sống của mình. Đó mới là mục tiêu thực sự của phẫu thuật thay khớp háng nhân tạo.<Bài viết: Song Sang-ho, giám đốc bệnh viện Wellton | Biên tập: phóng viên Jang In-sun, Health Kyunghyang>